Spring naar content
Volledige beschrijving geselecteerd orgel

Foto: Piet Bron. Datering: 25 april 2011.

Foto: Piet Bron

Rotterdam, Nederland (Zuid-Holland) - Grote- of Sint Laurenskerk, transeptorgel

Doorverwezen vanaf: Schoonhoven - Grote- of Bartholomeüskerk (1540 - 1904)

Gemeente: Rotterdam
Adres: Grotekerkplein 27, 3011 GC, Rotterdam
Website: http://www.laurenskerkrotterdam.nl/
Soort kerk/gebouw: Nederlands Hervormd

Beschrijving nr.: 1001371. Invoerdatum: 12/10/1999. Laatste mutaties: 18/02/2018. Gegevens dateren van 2018.

Gebouwd door: Marcussen & Søn (1959)
Het orgel bevat ouder materiaal: orgelkas uit 1540 van Hendrick Niehoff

JaarOrgelbouwerOpusActiviteit
1540 Hendrick Niehoff  nieuwbouw
1959 Marcussen & Søn  nieuwbouw in bestaande kas

  • Na de voltooiing van de eerste fase van de restauratie van de Sint Laurenskerk, namelijk het transept, werd besloten dit in gebruik te nemen voor kerkdiensten. Men wilde graag een orgel bouwen, dat ook na de voltooiing van de volledige restauratie van de kerk kon blijven functioneren. Het instrument is gebouwd in een oude orgelkas, afkomstig uit de Grote- of Bartholomeuskerk te Schoonhoven waar het orgel door Niehoff in 1540 was gebouwd. In 1883 werd het vervangen door een ander instrument. Men heeft het oude orgel nog geprobeerd te verkopen, getuige een advertentie in de Kerkelijke Courant van 23 augustus 1901, maar dat is niet gelukt. De kas was sinds 1904 opgeslagen bij de Schoonhovense meubelmaker Van der Ende.
  • De opdracht werd verstrekt aan Marcussen. Dezen maakten een rugpositief bij de hoofdwerkkas. De kleine kas kon moeilijk al het pijpwerk bevatten, zodat besloten werd een nis in de muur te maken. Hier kon de Subbas 16' worden geplaatst. Tevens is er één windlade gemaakt voor hoofdwerk en pedaal. Het orgel is in 1959 voltooid. Door een gift van een aantal Duitse steden kon het worden bekostigd. Bij de bouw waren diverse adviseurs betrokken, waarbij Piet van den Kerkhoff en George Stam als organist hun advies uitbrachten.
  • In 2012 zijn acties gestart voor een restauratie van het orgel.

Kort overzicht van plaatsen waar het orgel heeft gestaan
1540SchoonhovenGrote- of Bartholomeüskerk
1959RotterdamGrote- of Sint Laurenskerk

Technische gegevens
Hoofdwerk8
Rugwerk8
Borstwerk8
Pedaal7
Totaal aantal stemmen31
ManuaalomvangC-g'''
PedaalomvangC-f'
ToetstractuurMechanisch
RegistertractuurMechanisch
Windlade(n)Sleeplade

Dispositie
Hoofdwerk: Prestant 8', Roerfluit 8', Octaaf 4', Spitsfluit 4', Octaaf 2', Mixtuur V-VII sterk (1 1/3'), Cymbel III sterk (1/3'+1/4'+1/6'), Trompet 8'.
Rugwerk: Holpijp 8', Prestant 4', Roerfluit 4', Woudfluit 2', Quint 1 1/3', Sexquialter II sterk (vanaf g°), Scherp IV sterk (1'), Dulciaan 8', Tremulant.
Borstwerk: Gedekt 8', Quintadena 4', Koppelfluit 4', Prestant 2', Blokfluit 2', Sifflet 1', Cymbel II sterk (1/3'+1/8'), Regaal 16', Tremulant.
Pedaal: Spitsgedekt 16', Prestant 8' - transmissie, Spitsgedekt 8' - transmissie, Octaaf 4', Mixtuur VI sterk (2 2/3'), Fagot 16', Schalmei 4'.
Koppelingen: Hoofdwerk - Rugwerk, Hoofdwerk - Borstwerk, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Rugwerk, Pedaal - Borstwerk.

Overige dispositiegegevens
Hess (1774) Het Orgel in de Gereformeerde-Kerk (Schoonhoven), met twee Hand-Clavieren en een aangehangen Pedaal van een Trompet-Register; heeft 15 stemmen.
Manuaal, 10 stemmen: Praestant 8', Holpyp 8', Praestant 4', Fluit 4', Praestant 2', Gemshoorn 2', Quint 3', Mixtuur, Sexquialtra en Trompet 8'.
BovenClav. (is een Borstwerkje), 4 stemmen: Holpyp 8', Octaav 2', Fluit 2' en Flajeolet 1'.
Pedaal, eene stem: Trompet 8'.
Op de twee kleine Windladen: BovenClavier: Prestant 8', Holpyp 8', Fluit 4' en Octaav 2'; OnderClavier: Holpyp 8' en Octaav 2'.
Of schoon de Windladen van dit Werk nog naar de oude verdeeling zyn ingerigt, zo zyn dezelve egter door de verbeetering die 'er door H.H. Hess Ao. 1763 aan geschied is, op een min kostbaare wys in deezer voegen, tot lang Clavier gebragt:
1. Vier volle Octaaven Nieuwe Claviertoetzen voor beide de Hand-Clavieren, waar van de Toetzen der vier onderste Semitoonen c-kruis, d-kr., f-kr., en g-kr., door een koppel aan de volgende van die naam zyn gehegt.
2. Voor de toonen welke in de hoogte ontbraken, twee byzondere windladen in de laagte der kas gebragt met 6 stemmen;
en ten 3.de Trompet in de vermeerderde Pedaal-toetzen opgeschoven naar de laagte; zo dat nu het werk een volkomen lang Clavier van C tot c heeft, en zonder hinder eene goede uitwerking geeft. Voorts hebben de geluiden in dit Werk, veel overeenkomst met die van de Luthersche-Kerk alhier in Gouda.
Van 't Kruijs (1885) Het Orgel in de Hervormde Kerk te Schoonhoven heeft 14 sprekende stemmen, twee klavieren en vrij pedaal. Maker en jaartal niet bekend.
Dit Orgel is een der oudsten van ons land. Het heeft een zoogenaamd klein (kort) octaaf en hoewel in 1763 door H.H. Hess de vier ontbrekende toetsen (onderste cis, dis, fis, gis) er bij gemaakt zijn, geven zij bijna geen geluid. De middelste pijpen in het front zijn verguld en met prisma-figuren bewerkt. De Trompet 4 voet is eveneens door Hess aan het werk toegevoegd. Het geheel draagt kenmerken van hoogen ouderdom.
Organist de Heer W. van Rossum.
Hoofdmanuaal: Prestant 8', Holpijp 8', Prestant 4', Fluit 4', Quint 3', Octaaf 2', Gemshoorn 2', Sexquialter, Mixtuur, Trompet 8'.
Bovenmanuaal: Prestant 8', Holpijp 8', Fluit 4'.
Vroeger was de dispositie van dit klavier: Holpijp 8', Fluit 2' (moet zijn 4'?), Octaaf 2', Flageolet 1' doch dit is op verzoek van den Heer Van Rossum als boven veranderd.
Pedaal: Trompet 4'.
Verschillende disposities De dispositie van het orgel in Schoonhoven was:
Hoofdwerk: Prestant 8', Holpijp 8', Prestant 4', Fluit 4', Quint 3', Octaaf 2', Gemshoorn 2', Mixtuur, Sexquialtera, Trompet 8'.
Bovenwerk: Holpijp 8', Octaaf 2', Fluit 2', Flageolet 1' (later gewijzigd in Holpijp 8', Fluit 4', Prestant 2', Tremulant).
Pedaal: Trompet 8'.
Literatuur
  • Dispositien der merkwaardigste kerk-orgelen welken in de zeven vereenigde provincien als mede in Duytsland en elders aangetroffen worden (Gouda, 1774) / Joachim Hess. - Facsimile herdruk, verzorgd door Arend Jan Gierveld. - Buren : Frits Knuf, 1980. - (Bibliotheca Organologica ; volume XI).
  • Verzameling van disposities der verschillende orgels in Nederland, benevens eene korte beschrijving van het Orgel in de Groote Kerk te Rotterdam met afbeelding / M.H. van 't Kruijs. - Rotterdam : Corns. Immig, 1885. - Fotografische herdruk, uitgegeven bij Frits Knuf, Amsterdam in 1972 in de serie Bibliotheca Organologica, volume I.
  • Orgels voor de Rotterdamse St. Laurenskerk / J.J. v.d. Ende, ds. A.J. Kret. - In: Het Orgelblad, jrg. 2 nr. 7, oktober 1959.
  • Orgels voor de Sint Laurenskerk te Rotterdam : II. Van koororgel (16e eeuw) naar transeptorgel (20e eeuw) / ds. A.J. Kret, J.J. v.d. Ende. - In: Het Orgelblad, jrg. 2 nr. 8, november 1959.
  • Orgels voor de St. Laurenskerk te Rotterdam : III. Het orgel van Schoonhoven (1) / J.J. v.d. Ende, ds. A.J. Kret. - In: Het Orgelblad, jrg. 2 nr. 9/10, december 1959/januari 1960.
  • Nieuw Marcussen-orgel in Rotterdam / C.F. Morriën. - In: Organist & Eredienst, jrg. 26, nr. 279, januari 1960.
  • Een orgel voor de Rotterdamse St. Laurenskerk (slot) / J.J. v.d. Ende, ds. A.J. Kret. - In: Het Orgelblad, jrg. 2 nr. 11, februari 1960.
  • Het orgel in de Laurenskerk te Rotterdam een kentering / mr. A. Bouman. - In: Organist & Eredienst, jrg. 26, nr. 280, februari 1960.
  • Bij de foto's. - In: Het Orgel : Nederlandse Organisten Vereniging 1890-1960. - (Jubileumnummer van Het Orgel).
  • Het orgel in Nederland / M. Hoving. - Amsterdam: Allert de Lange, 1966.
  • Rotterdam - orgelstad / M.A. Vente. - Amsterdam : N.V. Noord-Hollandsche Uitgevers Maatschappij, 1967. - Overdruk uit Akademiedagen XIX.
  • De orgels van de Grote of Sint Laurenskerk in Rotterdam / J.F.B. van Hasselt (red.). - Rotterdam: Laurenskerk, 1973.
  • Het transeptorgel en het koororgel in de Laurenskerk / Wim van der Ros. - In: De Orgelvriend, jrg. 16 nr. 1, januari 1974.
  • Het Transeptorgel en het Koororgel in de Sint Laurenskerk / Jan Jongepier. - In: Het Orgel, jrg. 70 nr. 2, februari 1974. - Rotterdam-nummer.
  • Koororgels in Nederland / Maarten Seybel. - Zaltbommel: Europese Bibliotheek, 1979.
  • Laat zich 't orgel overal... : Het koninklijk instrument en zijn bespelers / Rik Valkenburg. - Dordrecht : J.P. van den Tol, 1980.
  • Laurenskerk Orgeldag 22 september - Rotterdam : Met presentatie muziek Hendrik de Vries / [A. Bijvank]. - In: De Orgelvriend, jrg. 26 nr. 9, september 1984.
  • Repertorium van advertenties in de 'Kerkelijke Courant' / W.D. van der Kleij. - In: De Mixtuur, nr. 66, september 1990.
  • Het historische orgel in Nederland 1479 - 1725 / dr. Hans van Nieuwkoop (eindred.). - Amsterdam : Stichting NIvO, 1997. - (Encyclopedie Het Historische Orgel in Nederland ; 1).
  • Luisterrijk : Nederlandse kerkorgels in beeld / Carel van Gestel. - Alphen aan den Rijn: Atrium, 1998.
  • Hugo Distler 1908-1942 : Een roepende stem : Boek / Rien Frölich (red.]. - Lunteren : Noaber Foundation, 2006.
Opnamen
  • Revive! : Transeptorgel Laurenskerk Rotterdam / Hayo Boerema. - CD. - 2012. - Uitgave in eigen beheer.
  • 35 jaar Laurensorganist / Johann Th. Lemckert. - VvV 02 (CD). - 2005.
  • The London organ virtuoso - Six concertos for the Organ, opus 4, Georg Friedrich Händel / Geert Bierling. - Classical Records CR 161203 (CD). - 2004. - (Concerts Populaires, vol.3).
  • Hommage aan George Stam (1905-1995) / Wouter Blacquière. - Magnificat MACD 08 (CD). - 1995. - Opgenomen op het hoofdorgel, het transeptorgel en het koororgel.
  • Johann Th. Lemckert aan de 3 orgels van de Grote of St. Laurenskerk Rotterdam. - Lindenberg LBCD 14. - 1990. - (Rondom de Rotterdamse Laurensorgels, nr. 43).
  • Sander in triplo / Sander van Marion. - Vista Records (LP). - 1980.
  • Haite van der Schaaf speelt op drie orgels Nederlandse muziek uit de 17e en 18e eeuw. - Vista VRS 1912 (LP). - 1979. - (Rondom de Rotterdamse Laurensorgels, no. 24).
  • Tijn van Eyk bespeelt de orgels van de Laurenskerk te Rotterdam. - Vista VRS 1904 (LP). - 1978. - (Rondom de Rotterdamse Laurensorgels, no. 16).
  • De kerk in het zilver / Johann Th. Lemckert. - Vista VRS 1900 (LP). - 1979. - (Rondom de Rotterdamse Laurensorgels, no.12). - Opgenomen op drie orgels.
  • Albert de Klerk bespeelt het transeptorgel van de Laurentskerk te Rotterdam / Albert de Klerk. - LP. - 1968.
  • André Verwoerd bespeelt drie Rotterdamse orgels / André Verwoerd. - Dankers NV (LP). - 1967. - Opgenomen in de Laurenskerk en de Pauluskerk.
  • Kerstmuziek uit de Grote- of Sint Laurenskerk te Rotterdam / Koor en orkest van het Rotterdams Conservatorium o.l.v. Kees Stolwijk, George Stam orgel. - Siegro Studio's 111 232 (LP). - 1967. - (Rondom de Rotterdamse Laurensorgels, no. 4).
Links http://www.orgels-en-kerken.nl/index/rotterdam-laurens-transept.htm (24/01/2011)
http://www.orgelsite.nl/kerken38/rotterdam4.htm (24/01/2011)

Foto: Piet Bron. Datering: 25 april 2011.
Foto: Piet Bron
Foto: Piet Bron. Datering: 25 april 2011.
Foto: Piet Bron
Foto: Piet Bron. Datering: 25 april 2011.
Foto: Piet Bron
Foto: Piet Bron. Datering: 8 oktober 2011.
Foto: Piet Bron
Foto: René Troost. Datering: 10 juli 2009.
Foto: René Troost
Foto: Jan van der Male. Datering: 10 juli 2009.
Foto: Jan van der Male
Foto: René Troost. Datering: 10 juli 2009.
Foto: René Troost
Foto: Jan van der Male. Datering: 10 juli 2009.
Foto: Jan van der Male
Situatie in Schoonhoven. Bron: Het Orgelblad, november 1959.
Bron: Het Orgelblad, november 1959
Situatie in Schoonhoven.
Foto: Evert-Jan van der Leij. Datering: 31 juli 2010.
Foto: Evert-Jan van der Leij
Foto: Piet Bron. Datering: 25 april 2011.
Foto: Piet Bron