Spring naar content
Ausführliche Beschreibung der vorgewählten Orgel
Bild: Michiel van 't Einde. Datering: 10 February 2011.

Bild: Michiel van 't Einde

Hardenberg, Nederland (Overijssel) - Stephanuskerk
Gemeinde: Hardenberg
Adresse: Voorstraat 36, 7772 AD, Hardenberg
Website: http://www.pknhardenbergheemse.nl/

Beschreibung nr.: 1001958.
Kartennummer "Stichting Orgelcentrum": GR1031.

Gebaut von: J.C. Scheuer & Zn. (1819)

JahrOrgelbauerOpusAktivität
1819 J.C. Scheuer & Zn.  Neubau
1954 firma Johann Reil  Restaurierung und Vergrößerung
1992 Orgelmakerij Reil  Restaurierung und Vergrößerung

  • Het orgel van de Hervormde Kerk te Hardenberg is in 1818/1819 gebouwd door J.C. Scheuer. Het had één manuaal en aangehangen pedaal. Op 21 november 1819 is het in gebruik genomen, waarbij het bespeeld werd door J.C. Röhner uit Zwolle. De klaviatuur was midden voor het orgel gesitueerd. De oude kerk is in 1847 vervangen door het huidige gebouw. Het orgel werd zonder wijzigingen overgeplaatst. Orgelmaker Naber uit Deventer reviseerde het instrument in 1858, maar wijzigde niets aan de opbouw. In 1900 was er weer een grote reparatie nodig. Jan Proper uit Kampen voerde het werk uit. De klaviatuur werd verplaatst naar de zijkant, en ook de windvoorziening werd vernieuwd. In de jaren vijftig van de twintigste eeuw begon het instrument wederom steeds meer gebreken te vertonen. Een restauratieplan uit 1953 van orgelmaker Reil uit Heerde ging verder dan reparatie alleen: het orgel zou met een rugpositief worden uitgebreid en een vrij pedaal zou worden aangelegd. Het plan werd goedgekeurd en uitgevoerd. In 1954 werd het vernieuwde orgel in gebruik genomen.
  • Door steeds toenemende gebreken en daar uit voortvloeiende klachten besloot de kerkvoogdij in 1983 een nieuwe restauratie te laten uitvoeren. Omdat het instrument in aanmerking kwam voor rijkssubsidie, kon een groot plan worden ingediend voor reconstructie en herstel van het oorspronkelijke werk. Echter, een verkleining werd niet door de kerk gewenst. Scheuer had op enkele plaatsen tweeklaviers orgels gebouwd, waarbij het tweede manuaal als onderpositief werd uitgevoerd. Er werd nu een ontwerp gemaakt voor het Hardenbergse orgel in deze stijl. Er kon gebruik worden gemaakt van twee windladen van Scheuer, afkomstig uit de Schildkerk te Rijssen. Nieuw pijpwerk werd gemaakt naar voorbeeld van Scheuer-pijpwerk uit Zwolle en Sneek. Het pijpwerk uit 1954 is opnieuw geïntoneerd of opgeschoven tot andere stemmen. Het werk werd wederom uitgevoerd door de firma Reil. Op 2 oktober 1992 is het orgel in gebruik genomen.

Technische Daten
Anzahl Register pro Manual
- Hoofdwerk11
- Onderpositief8
- Pedaal4
Gesamtzahl der Stimmen23
TastentrakturMechanical
RegistertrakturMechanical
Windlade(n)Slider chests
Tonhöhea' = 440 Hz
TemperaturNeidthardt

Disposition
Hoofdwerk (C-f'''): Bourdon 16' - 1819/1992, Prestant 8', Holpijp 8' - 1819/1992, Octaaf 4' - 1819/1992, Roerfluit 4', Quint 3' (discant) - 1992, Octaaf 2', Fluit 2' (bas) - 1819, Sesquialter II sterk, Mixtuur III-IV sterk (B/D) - 1954/1992, Trompet 8' (B/D) - 1992.
Onderpositief (C-f'''): Holpijp 8', Prestant 4', Flute d'Amour 4' - 1954/1992, Roerquint 3' - 1954/1992, Gemshoorn 2' - 1954/1992, Tertz 1 3/5', Flageolet 1' - 1954/1992, Dulciaan 8' - 1954.
Pedaal (C-d'): Subbas 16' - 1992, Open Fluit 8' - 1992, Octaaf 4' - 1992, Fagot 16' - 1992.
Koppeln: Hoofdwerk - Onderpositief, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Onderpositief.
Nebenregister und Spielhilfen: Tremulant, Ventiel.

Gemischte StimmeZusammensetzung
Mixtuur III-IV sterk C: 1' - 2/3' - 1/2'. c°: 2' - 1 1/3' - 1'. c': 4' - 2 2/3' - 2' - 1 1/3'. c'': 8' - 5 1/3' - 4' - 2 2/3'.
Sexquialter II sterk C: 1 1/3' - 4/5'. c': 2 2/3' - 1 3/5'.
Übrige dispositiondaten
Mehrere dispositionen
  • Oorspronkelijke dispositie: Bourdon 16', Prestant 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Fluit 4', Quint 3' discant, Octaaf 2', Fluit 2' bas, Sexquialter II, Mixtuur III (gedeeld), Trompet 8' (gedeeld).
    Het pedaal was aangehangen.

  • Dispositie na de uitbreiding in 1954:
    Hoofdwerk: Quintadeen 16', Prestant 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Quint 3', Octaaf 2', Mixtuur III-IV sterk, Trompet 8'.
    Rugwerk: Holpijp 8', Prestant 4', Fluit 4', Quint 3', Blokfluit 2', Terts 1 3/5', Nasard 1 1/3', Dulciaan 8'.
    Pedaal: Subbas 16', Octaafbas 8', Fagot 16', Vox Humana 4'.
    Koppelingen: Hoofdwerk - Rugwerk, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Rugwerk.

Literatur
  • Orgels in Overijssel / Maarten Seybel. - Sneek: Boeijenga, 1965.
  • Het gerestaureerde orgel in de Hervormde Kerk van Hardenberg / Rudi van Straten, C. Lina. - Hardenberg : Hervormde Gemeente, 1992. - Uitgave t.g.v. de ingebruikneming van het orgel op 2 oktober 1992
  • Kroniek : 2 oktober 1992. - In: De Mixtuur, nr. 82, april 1996.
  • Het historische orgel in Nederland 1819 - 1840. - Amsterdam : Stichting NIvO, 2001. - (Encyclopedie Het Historische Orgel in Nederland ; 5).
Weblinks http://www.pknhardenbergheemse.nl/default.aspx?lIntEntityId=57044

Bild: Michiel van 't Einde. Datering: 10 February 2011.
Bild: Michiel van 't Einde
Bild: Michiel van 't Einde. Datering: 10 February 2011.
Bild: Michiel van 't Einde
Bild: Ronald IJmker. Datering: 8 October 2017.
Bild: Ronald IJmker
Bild: Michiel van 't Einde. Datering: 10 February 2011.
Bild: Michiel van 't Einde
Bild: Michiel van 't Einde. Datering: 10 February 2011.
Bild: Michiel van 't Einde
Bild: Ronald IJmker. Datering: 8 October 2017.
Bild: Ronald IJmker
Bild: Ronald IJmker. Datering: 8 October 2017.
Bild: Ronald IJmker
Situatie voor 1954.
Situatie 1954 tot 1992. Quelle: Album cover.
Quelle: Album cover
Situatie 1954 tot 1992. Quelle: Postcard.
Quelle: Postcard
Bild: Michiel van 't Einde. Datering: 10 February 2011.
Bild: Michiel van 't Einde