Spring naar content
Volledige beschrijving geselecteerd orgel

Foto: Michiel van 't Einde. Datering: 17 augustus 2016.

Foto: Michiel van 't Einde

Leiden, Nederland (Zuid-Holland) - Lodewijkskerk (Sint Lodewijkkerk)
Gemeente: Leiden
Adres: Steenschuur 19, 2311 ES, Leiden
Website: http://www.lodewijkparochie.nl/
Soort kerk/gebouw: Rooms-Katholiek

Beschrijving nr.: 1002818. Invoerdatum: 04/02/2000. Laatste mutaties: 15/09/2016. Gegevens dateren van 2016.

Gebouwd door: Johannes Josephus Mitterreither (1769)
Het orgel bevat ouder materiaal: Pijpwerk uit ca. 1700 van Johannes Duyschot, Orgelkas uit 1806 van Isaac Reichner

JaarOrgelbouwerOpusActiviteit
1769 Johannes Josephus Mitterreither  nieuwbouw
1810 Bouwer onbekend  overplaatsing
1958 firma Jos H. Vermeulen  ombouw
2005 Orgelmakerij Reil  reconstructie

  • Johannes Mitterreither plaatste in 1769 een orgel in de Rooms-Katholieke schuilkerk aan de Appelmerkt in Leiden. Het orgel werd gebouwd met veel bestaand materiaal. Mogelijk is het binnenwerk gebouwd door Johannes Duyschot. Mitterreither maakte wel een nieuwe orgelkas. In 1807 ontplofte er een kruitschip in Leiden, waardoor de kerk zwaar beschadigd werd. Lodewijk Napoleon schonk hierop een nieuw kerkgebouw.
  • Deze Lodewijkskerk werd op 17 oktober 1809 in gebruik genomen. Het orgel uit de oude kerk is hierna overgeplaatst naar de nieuwe kerk, en van een nieuwe kas voorzien. In 1810 was het geheel voltooid.
  • Bij de restauratie van het kerkgebouw in 1958 is het binnenwerk uit de kas van 1810 gehaald. Deze kas is wel in de kerk blijven staan. Er werd een historische orgelkas gekocht van de parochiekerk te Krommenie, gemaakt door Isaac Reichner in 1806. Het binnenwerk werd nu in deze kas geplaatst. De historie van deze orgelkas begint in 1806, toen Reichner een nieuw orgel maakte voor de Remonstrantse Kerk in Den Haag. Hier werd het instrument in 1864 vervangen door een orgel van Flaes & Brünjes. Het oude orgel werd verkocht aan de Sint Petrusbandenkerk te Krommenie. De firma Ypma plaatste het in deze kerk. In 1900 verbouwde de firma Wed. Ypma & Co. het instrument naar een pneumatische tractuur. In 1954 bouwde Jos H. Vermeulen een nieuw orgel in de kerk, met gebruikmaking van verschillende onderdelen van het oude orgel. De kas werd echter niet gebruikt, maar verkocht aan de Lodewijkskerk in Leiden. En zo is hier de vreemde situatie ontstaan van een Mitterreither-orgel in een Reichner-kas, terwijl de andere kas nog leeg in de kerk aanwezig is.
  • In 2004 startte de firma Reil met een reconstructie van het oorspronkelijke werk. Adviseurs bij de werkzaamheden waren Jos Laus en Ton van Eck. Er werd door Reil ook een positief met vier stemmen geplaatst op het tweede balkon in de kerk, dat bespeelbaar is vanaf het hoofdwerk van het Mitterreither-orgel. Op 28 augustus 2005 is het orgel weer in gebruik genomen. Na een feestelijke mis waarbij het orgel werd bespeeld door de vaste organist, Jeroen Pijpers, volgde een concert door de adviseurs en de vaste organist.

Kort overzicht van plaatsen waar het orgel heeft gestaan
1806Den HaagRemonstrantse Kerk
1864KrommenieSint Petrusbandenkerk
1958LeidenLodewijkskerk (Sint Lodewijkkerk)

Technische gegevens
Hoofdwerk8
Bovenwerk5
Positief4
Pedaal1
Totaal aantal stemmen18
ManuaalomvangC-f'''
PedaalomvangC-d'
TractuurMechanisch, deels electrisch
Toonhoogtea' = 435 Hz
TemperatuurNeidhardt 1724
Winddruk62 mm (manualen) en 60 mm (pedaal)

Dispositie
Hoofdwerk: Prestant 8', Holpyp 8', Fluyt Travers 8' (discant), Octaav 4', Quint 3' (bas), Octaav 2', Cornet III sterk (discant), Cremona 8' (discant).
Bovenwerk: Holpyp 8', Viola di Gamba 8', Fluyt 4', Sesquialter I-II sterk, Dulciaan 8' (gedeeld).
Positief (2005, bespeelbaar vanaf Hoofdwerk):
Manuaal: Holpijp 8', Prestant 4', Fluit 4', Woudfluit 2'.
Pedaal: Bourdon 16' - transmissie van hoofdorgel.
Pedaal: Subbas 16' - 2005.
Koppelingen: Manuaalkoppel (gedeeld), Pedaal - Hoofdwerk, Positief Manuaal I - Positief Manuaal II, Positief Pedaal - Positief Manuaal I, Positief Pedaal - Positief Manuaal II.
Speelhulpen: Tremulant, Ventiel.

VulstemSamenstelling
Cornet III sterk discant (Hoofdwerk) cis': 4' - 2 2/3' - 1 3/5'.
Sesquialter I-II sterk (Bovenwerk) C: 2 2/3'. c': 2 2/3' - 1 3/5'.
Overige dispositiegegevens
Hess (1774) Het Orgel in de Roomsche-Kerk op de Appel-markt, met twee Hand-Clavieren en een aangehangen Pedaal, heeft 12 stemmen.
BovenClavier, 5 stemmen: Holpyp 8', Viola di Gamba 8', Fluit 4', Sexquialtra D en Trompet 8' (geh).
OnderClavier, 7 stemmen: Praestant 8' (extra sterk), Holpyp 8', Fluit Travers D 8', Praestant 4', Quint 3', Super Octaav 2' en Cornet D 3 dik.
Pedaal: Aangehangen. 2 Koppelingen.
Verbeeterd door J: Mitterreytter Orgelmaaker te Leyden; zynde thans een goed werk in zyn soort, en het beste dat in de Roomsche Kerken alhier aangetroffen word.
Verschillende disposities De dispositie luidde van 1958 tot 2004:
Hoofdwerk: Prestant 8', Holpijp 8', Fluit Travers 8' (discant), Octaaf 4', Quint 3' (gedeeld), Octaaf 2', Mixtuur II-III sterk, Cornet III sterk (discant), Cremona 8'.
Bovenwerk: Holpijp 8', Viola di Gamba 8', Fluit 4', Sesquialter III sterk, Dulciaan 8'.
Pedaal: Subbas 16', Octaafbas 8', Gedekt 8' (gecombineerd met Subbas), Prestant 4' (gecombineerd met Octaafbas), Octaaf 2' (gecombineerd met Octaafbas).
Koppelingen: Hoofdwerk - Bovenwerk, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Bovenwerk.
Opbouw Mixtuur Hoofdwerk: C: 1 1/3' - 1'; cis: 2' - 1 1/3' - 1'; c': 2 2/3' - 2' - 1 1/3'; c'': 4' - 2 2/3' - 2'.
Literatuur
  • Dispositien der merkwaardigste kerk-orgelen welken in de zeven vereenigde provincien als mede in Duytsland en elders aangetroffen worden (Gouda, 1774) / Joachim Hess. - Facsimile herdruk, verzorgd door Arend Jan Gierveld. - Buren : Frits Knuf, 1980. - (Bibliotheca Organologica ; volume XI).
  • Historische Leidse Orgels. - Leiden : Stichting Orgelstad Leiden, [1986]. - Brochure.
  • Zeven eeuwen orgels in Den Haag / Herman de Kler, Ton van Eck. - Alphen aan den Rijn : Repro-Holland, 1987.
  • Repertorium van advertenties in de 'Kerkelijke Courant' / W.D. van der Kleij. - In: De Mixtuur, nr. 66, september 1990.
  • Het historische orgel in Nederland 1790 - 1818 / Jan Jongepier (eindred.). - Amsterdam : Stichting NIvO, 1999. - (Encyclopedie Het Historische Orgel in Nederland ; 4).
  • Restauratie Mitterreither-orgel Lodewijkskerk Leiden / Gerco Schaap. - In: De Orgelvriend, jrg. 44 nr. 2, februari 2002.
  • Concert ter gelegenheid van de ingebruikneming van het gerestaureerde Mitterreitherorgel in de kerk van de Heilige Lodewijk te Leiden alsmede de gereedkoming van de restauratie van het interieur van de kerk : Leiden zondag 28 augustus 2005.
  • Verrassingen bij restauratie Leids Mitterreither-orgel / Cultuurredactie. - In: Reformatorisch Dagblad, maandag 29 augustus 2005.
  • Duyschot, Schonat, Mitterreither? Orgel Leiden verrast deskundigen. - In: De Orgelkrant, jrg. 10 nr. 10, oktober 2005.
  • Het orgel van de Sint-Lodewijkskerk te Leiden (1) / Bart van Buitenen. - In: De Orgelvriend, jrg. 48 nr. 11, november 2006.
  • Het orgel van de Sint-Lodewijkskerk te Leiden (2) / Bart van Buitenen. - In: De Orgelvriend, jrg. 48 nr. 12, december 2006.
Links http://www.lodewijkparochie.nl/index.php?option=com_content&view=article&id=19&Itemid=33 (23/05/2011)
http://www.orgelsite.nl/kerken31/leiden.htm (04/06/2011)

Foto: Michiel van 't Einde. Datering: 17 augustus 2016.
Foto: Michiel van 't Einde
Foto: Michiel van 't Einde. Datering: 17 augustus 2016.
Foto: Michiel van 't Einde
Foto: Michiel van 't Einde. Datering: 17 augustus 2016.
Foto: Michiel van 't Einde
Foto: Michiel van 't Einde. Datering: 17 augustus 2016.
Foto: Michiel van 't Einde
Foto: Michiel van 't Einde. Datering: 17 augustus 2016.
Foto: Michiel van 't Einde
Foto: Michiel van 't Einde. Datering: 17 augustus 2016.
Foto: Michiel van 't Einde
Foto: Michiel van 't Einde. Datering: 17 augustus 2016.
Foto: Michiel van 't Einde
Foto: Michiel van 't Einde. Datering: 17 augustus 2016.
Foto: Michiel van 't Einde
Foto: Michiel van 't Einde. Datering: 17 augustus 2016.
Foto: Michiel van 't Einde
Foto: Michiel van 't Einde. Datering: 17 augustus 2016.
Foto: Michiel van 't Einde
Foto: Michiel van 't Einde. Datering: 17 augustus 2016.
Foto: Michiel van 't Einde
Foto: Michiel van 't Einde. Datering: 17 augustus 2016.
Foto: Michiel van 't Einde
Foto: Michiel van 't Einde. Datering: 17 augustus 2016.
Foto: Michiel van 't Einde
Foto: Michiel van 't Einde. Datering: 17 augustus 2016.
Foto: Michiel van 't Einde
Foto: Michiel van 't Einde. Datering: 17 augustus 2016.
Foto: Michiel van 't Einde
Foto: Michiel van 't Einde. Datering: 17 augustus 2016.
Foto: Michiel van 't Einde
Foto: Michiel van 't Einde. Datering: 17 augustus 2016.
Foto: Michiel van 't Einde
Foto: Michiel van 't Einde. Datering: 17 augustus 2016.
Foto: Michiel van 't Einde
Foto: Tjalling Roosjen. Datering: 17 mei 2011.
Foto: Tjalling Roosjen